Δάση που απλώνονται μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι. Αμέτρητες λίμνες. Ατέλειωτοι χειμώνες. Καλοκαίρια όπου το φως αρνείται πεισματικά να φύγει. Η Φινλανδία είναι μια χώρα ιδιαίτερα ατμοσφαιρική, μέσα στην απλότητά της. Και η κουζίνα της, έχει κάτι από αυτή την ήρεμη, βόρεια λιτότητα: λίγα υλικά, καθαρές γεύσεις και μεγάλη αδυναμία σε ό,τι μπορεί να προσφέρει η φύση.

Και όταν λέμε φύση, το εννοούμε σχεδόν κυριολεκτικά. Το περίφημο φινλανδικό Everyman’s Right επιτρέπει σε όλους να κινούνται ελεύθερα στη φύση και να συλλέγουν τους καρπούς της, με σεβασμό βέβαια στο περιβάλλον.

Με αυτό τον τρόπο, μύρτιλα, μούρα και κάθε λογής φρούτα του δάσους, όπως και άγρια μανιτάρια, περνούν απευθείας από τη φύση στην κουζίνα χωρίς πολλά πολλά.

Στο τραπέζι συναντάμε επίσης ψάρια, πατάτες και λαχανικά, σίκαλη και γαλακτοκομικά. Ο σολομός έχει ξεχωριστή θέση. Και αν υπάρχει ένα πιάτο που θα θέλαμε να μας περιμένει έπειτα από μια παγωμένη βόλτα στους δρόμους του Ελσίνκι, αυτό είναι το Lohikeitto. Πρόκειται για μια κρεμώδη σούπα σολομού, από εκείνες που ισορροπούν τέλεια ανάμεσα στην απλότητα των υλικών και την πλούσια γεύση. Τρυφερά κομμάτια σολομού συναντούν πατάτες και λαχανικά μέσα σε έναν κρεμώδη ζωμό, ενώ ο άνηθος φέρνει την απαραίτητη φρεσκάδα. Για να την απολαύσει κανείς χρειάζεται μόνο ένα βαθύ μπολ, ένα κουτάλι και κατά προτίμηση θερμοκρασία αρκετούς βαθμούς κάτω από το μηδέν έξω από το παράθυρο.

Η επόμενη στάση απαιτεί καφέ. Κι εδώ οι αριθμοί έχουν ενδιαφέρον: η Φινλανδία συγκαταλέγεται σταθερά στις χώρες με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν κατανάλωση καφέ στον κόσμο. Ο καφές συνοδεύει επισκέψεις, συναντήσεις και διαλείμματα μέσα στην ημέρα, ενώ υπάρχει ακόμη και ειδική λέξη για τον καφέ που πίνεται με αφορμή μια ιδιαίτερη γιορτινή περίσταση: juhlakahvit.

Δίπλα στο αχνιστό φλιτζάνι, ένα Φινλανδικό ρολό κανέλας βρίσκει αβίαστα τη θέση του. Η ζύμη του αρωματίζεται με κάρδαμο, ένα μπαχαρικό που εμφανίζεται εντυπωσιακά συχνά στη σκανδιναβική ζαχαροπλαστική, ενώ στο εσωτερικό μπαίνουν βούτυρο, ζάχαρη και κανέλα. Και όσο για το όνομά του; Σημαίνει κάτι σαν «σφαλιάρα στο αυτί», πιθανότατα λόγω του χαρακτηριστικού σχήματος που αποκτά όταν πιέζεται πριν από το ψήσιμο.

Με αυτά και με εκείνα, πήραμε μια καλή γεύση της Φινλανδικής γαστρονομίας. Μια κουζίνα που πηγαίνει στο δάσος για να βρει τα υλικά της, πίνει τον καφέ της με αξιοθαύμαστη συνέπεια και γνωρίζει ότι απέναντι στο κρύο υπάρχουν (τουλάχιστον) δύο εξαιρετικές άμυνες: μια αχνιστή σούπα σολομού και ένα ζεστό ρολό που μοσχοβολάει κανέλα, κάρδαμο και… “σπίτι”!