Καθαρά Δευτέρα

Η Καθαρά Δευτέρα, όπως μαρτυρά και το όνομά της, είναι η ημέρα που οι πιστοί καθαρίζονται σωματικά και πνευματικά. Σε κάποια μέρη της Ελλάδας, όπως π.χ. στην Ήπειρο, οι νοικοκυρές εξαφανίζουν τα ίχνη του κρέατος από τα κατσαρολικά τους με ζεστό σταχτόνερο μέχρι ν’ αστράψουν και βάφουν άσπρα τα πεζοδρόμια.

Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την είσοδο στην περίοδο της Σαρακοστής. Γιορτάζεται με τα Κούλουμα, όπου παραδοσιακά ο κόσμος παίρνει τα... βουνά, απολαμβάνοντας στην εξοχή το μενού της ημέρας: λαγάνα, το χαρακτηριστικό αρτοσκεύασμα που παραπέμπει στα «άζυμα» της Καινής Διαθήκης, χαλβά, ταραμά, ελιές, όσπρια, θαλασσινά και λοιπά σαρακοστιανά εδέσματα.

Σήμα κατατεθέν της Καθαράς Δευτέρας είναι και το πέταγμα του χαρταετού, που παλιά κατασκεύαζαν στο χέρι με καλάμι και χαρτί. Το έθιμο θέλει ο χαρταετός να συμβολίζει τις έγνοιες του χειμώνα που πετούν μακριά και να σηματοδοτεί την άνοιξη που κοντοζυγώνει.

Νηστεία και... Σαρακοστή

Το Τριώδιο ακολουθεί η Μεγάλη Σαρακοστή, η περίοδος της νηστείας που προηγείται της Ανάστασης. Πρόκειται για ένα διάστημα που, σύμφωνα με την Εκκλησία, απέχουμε πλήρως από όλες τις αρτύσιμες τροφές: το κρέας, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά, ενώ λάδι και κρασί, καταναλώνονται μόνο το Σάββατο και την Κυριακή. Το μενού διαφοροποιείται μόνο την 25η Μαρτίου, στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, αλλά και την Κυριακή των Βαΐων, μέρες κατά τις οποίες τρώμε κατ’ εξαίρεση ψάρι. Η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας είναι η αυστηρότερη νηστεία της Χριστιανοσύνης, ενώ το Μεγάλο Σάββατο είναι το μόνο Σάββατο του έτους που απέχουμε τόσο από λάδι, όσο και από κρασί.

Η νηστεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του Χριστιανισμού. Μια σωματική και πνευματική άσκηση, που διδάσκει τις αρετές της εγκράτειας, της αυτοσυγκράτησης, που ενδυναμώνει την πίστη και συμβολίζει τον εξαγνισμό της ψυχής. Πέρα από τα πνευματικά οφέλη όμως, η αποχή από συγκεκριμένες τροφές για ένα χρονικό διάστημα αποτελεί μια ευεργετική πρακτική και για τον οργανισμό μας. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, που η νηστεία της Σαρακοστής τηρείται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας, αποτελώντας ένα από τα πιο πολύτιμα κεφάλαια της θρησκευτικής και γαστρονομικής μας ορθόδοξης παράδοσης.