Η αλήθεια πίσω από το μύθο

Σε λίγες μέρες πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και πολλά παιδιά περιμένουν τον Άγιο Βασίλη να έρθει στο σπίτι τους με το ιπτάμενο έλκηθρο του, να πιει το γάλα που του άφησαν, να τους αφήσει το δώρο τους κάτω από το δέντρο και να συνεχίσει το μοίρασμα των δώρων στα υπόλοιπα παιδιά του κόσμου μέσα σε μια νύχτα. Αυτός είναι ο μύθος του Άγιου Βασίλη, που θεωρείται μια από τις πιο ισχυρές και διαχρονικές παραδόσεις σε πάρα πολλές οικογένειες σε όλο τον κόσμο.

Το δίλημμα των γονέων

Κάποιοι γονείς μπορεί να θεωρούν ότι είναι υποκριτικό εκ μέρους των ενηλίκων να επιμένουν στην ύπαρξη ενός φανταστικού προσώπου ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να εκπαιδεύσουμε το παιδί μας να λέει πάντα την αλήθεια…  Άλλοι γονείς ανησυχούν πολύ για τη στιγμή της αποκάλυψης της αλήθειας και φοβούνται για την αντίδραση του παιδιού απέναντί τους.

Μυθική ιστορία, αληθινές αξίες

Καταρχήν το ζήτημα της ύπαρξης του Άγιου Βασίλη συνδέεται άμεσα με τις εμπειρίες από την παιδική ηλικία του γονιού. Εξαρτάται δηλαδή από τους γονείς αν θέλουν να συνεχίσουν τη παράδοση του παππούλη που προσφέρει δώρα και χαρά στα παιδιά και σε όσους έχουν ανάγκη. Οι γονείς δε χρειάζεται να ανησυχούν για το «μυστικό του Άη Βασίλη» και να το θεωρούν ψέμα απέναντι στο παιδί τους. Ο Άγιος Βασίλης μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας οικογενειακής παράδοσης που ενισχύει τους δεσμούς της οικογένειας, καθώς οι γονείς θα συνεργαστούν με τα παιδιά για να φτιάξουν μπισκότα για τον Άη Βασίλη και τα μεγαλύτερα αδέρφια θα βοηθήσουν τα μικρά να γράψουν το γράμμα τους. Επίσης ο Άγιος Βασίλης μπορεί να λειτουργήσει σαν σύμβολο ελπίδας, προσφοράς και αγάπης. Για τους Έλληνες Χριστιανούς Ορθόδοξους, ο Άγιος Βασίλης είναι ο Μέγας Βασίλειος, ο μεγάλος Ιεράρχης από τη Καισαρεία της Καππαδοκίας του 4ου αιώνα. Ο Μέγας Βασίλειος έγινε γνωστός για τη φιλανθρωπία του και γιατί φρόντιζε όσους είχαν ανάγκη. Σύμφωνα με την παράδοση, αμέσως μετά τα Χριστούγεννα  ξεκινούσε πεζός με ένα ραβδί στο χέρι και έφερνε συμβολικά δώρα στους ανθρώπους: Ευλογία και καλή τύχη.

Το όφελος για την ανάπτυξη των παιδιών

Ο κόσμος των παιδιών -προσχολικής, κυρίως, ηλικίας- εμπεριέχει σε αρκετά μεγάλο βαθμό το στοιχείο του μαγικού τρόπου σκέψης, με τα όρια ανάμεσα σε φαντασία και πραγματικότητα να είναι αρκετά ρευστά. Τα παιδιά πιστεύουν στον Άη Βασίλη, όπως και σε άλλους φανταστικούς χαρακτήρες γιατί τους αρέσει να προσποιούνται. Μέσα από το φανταστικό παιχνίδι, τα παιδιά εξασκούν το μυαλό τους στο να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους για να λύσουν προβλήματα και να κατανοούν τον κόσμο. Η φαντασία λοιπόν είναι φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης και βοηθάει τον εγκέφαλο να γίνει δημιουργικός. Η μαγική σκέψη υποχωρεί σταδιακά γύρω στα 7- 9 έτη και παίρνει τη θέση της η λογικό- αναλυτική σκέψη, οπού το παιδί προσπαθεί να εξακριβώσει με τη λογική τι συμβαίνει και παύει να καλύπτει τα κενά με τη φαντασία του. Συνήθως εκείνη την περίοδο το παιδί αρχίζει να αναρωτιέται και για την αλήθεια του Άγιου Βασίλη… την οποία είτε ανακαλύπτει  μόνο του, είτε την ακούει από κάποιο άλλο παιδί στο σχολείο και ψάχνοντας για στοιχεία που το επιβεβαιώνουν λύνει το γρίφο και νιώθει περηφάνια γι’ αυτό.

Πως απαντούν οι γονείς στην ερώτηση «Υπάρχει Άγιος Βασίλης;»

1. Καταρχήν προσπαθήστε να μάθετε πως του δημιουργήθηκε αυτή η απορία. Είναι χρήσιμο να ξέρετε αν το άκουσε ή αν το σκέφτηκε μόνο του και για ποιο λόγο του είναι σημαντικό.
2. Ο καλύτερος τρόπος για να αποφασίσετε αν το παιδί είναι έτοιμο να μάθει την αλήθεια είναι να το ρωτήσετε αν συνεχίζει να πιστεύει στον Άγιο Βασίλη. Σε περίπτωση που η απάντηση είναι καταφατική, ίσως είναι νωρίς να του αποκαλύψετε την αλήθεια.
3. Σε περίπτωση που το άκουσε από μεγαλύτερο παιδί ότι δεν υπάρχει και ταυτόχρονα νιώθετε πως είναι ακόμα μικρό, μπορείτε να πείτε: « Ο Άγιος Βασίλης υπάρχει για όσους πιστεύουν σε αυτόν. Αν ο φίλος σου λέει πως δεν υπάρχει, έχει δίκιο. Γιατί ο Άγιος Βασίλης έχει σταματήσει να υπάρχει γι’ αυτόν γιατί σταμάτησε να πιστεύει. Αν όμως εσύ πιστεύεις, τότε είναι αληθινός για σένα και μπορείς να τον κρατήσεις για όσο καιρό θες».
4. Πείτε του την αλήθεια, όταν πιστεύετε ότι το παιδί είναι αρκετά μεγάλο και με τις ερωτήσεις του έχετε καταλάβει ότι ήδη το υποψιάζεται. Σε εκείνη τη φάση μπορείτε να του μιλήστε για την ιστορία του πραγματικού Άγιου Βασίλη και για το έργο που προσέφερε σε όσους είχαν ανάγκη και πως με αυτή την παράδοση συνεχίζουμε τη γενναιοδωρία και τη χαρά που προσέφερε.
5. Συνήθως τα παιδιά δέχονται χωρίς δυσκολία την αποκάλυψη της αλήθειας. Σε περίπτωση που το παιδί στεναχωρηθεί, μη διστάσετε να του ζητήσετε συγνώμη και εξηγείστε του πως δε μπορούσατε να του αποκαλύψετε το μυστικό πριν σας ρωτήσει. Υπενθυμίστε του πως τώρα που μπήκε και αυτός στην ομάδα του Άγιου Βασίλη θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός στο να μην αποκαλύψει το μυστικό στα άλλα παιδιά που πιστεύουν ακόμη και πως μπορεί και αυτός με τις πράξεις του να δείχνει τη γενναιοδωρία του.
6. Τέλος είναι σημαντικό να αποφύγετε να στερήσετε ή να απειλήστε το παιδί ότι δε θα πάρει δώρο από τον Άγιο Βασίλη , καθώς αυτό πάει κόντρα στο μήνυμα αγάπης που μεταφέρει.

Οι μέρες των Χριστουγέννων ας μεταφέρουν την μαγεία τους στο σπίτι σας και ο Άγιος Βασίλης ας εκπληρώσει τις ευχές όλων σας. Καλές Γιορτές !!!

Τατιάνα Σαμαρά ~ Ψυχολόγος

MSc Παιδική και Εφηβική Ψυχική Υγεία