Μεγαλώνοντας Χαρούμενα Παιδιά.

Πώς να καλλιεργήσουμε και να ενδυναμώσουμε τη ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών

Όλοι οι γονείς ψάχνουν τρόπους για να βοηθήσουν το παιδί τους να αισθάνεται πιο σίγουρο για τον εαυτό του, να μάθει να διαχειρίζεται τις μικρές ή μεγάλες απογοητεύσεις και να επανέρχεται όσο πιο γρήγορα μπορεί μετά από μια αλλαγή ή δυσκολία στη ζωή του. Τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά μπορεί να αισθάνονται ότι κατακλύζονται από διάφορες στρεσογόνες καταστάσεις σε διάφορες χρονικές στιγμές, όπως:

Διακρίσεις Ξαφνικές αλλαγές /απώλειες

Υπερφορτωμένο πρόγραμμα Οικονομικές δυσκολίες

Δυσκολίες στις σχέσεις Σοβαρές Αντιξοότητες

Συναισθήματα απομόνωσης Μη ασφαλές περιβάλλον

Η σημασία της ψυχικής ανθεκτικότητας

Με τον όρο ψυχική ανθεκτικότητα αναφερόμαστε σε μια σειρά ικανοτήτων του ατόμου που του δίνουν τη δυνατότητα να προσαρμόζεται επιτυχώς στο περιβάλλον παρά τις δυσκολίες και τα εμπόδια που εμφανίζονται στη ζωή του. Την ψυχική ανθεκτικότητα τη χτίζουμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Η ψυχική ανθεκτικότητα σχηματίζεται εν μέρει από τα ατομικά χαρακτηριστικά (γονίδια, ταμπεραμέντο, προσωπικότητα) και εν μέρει από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε – την οικογένεια μας, την κοινότητα μας, την κοινωνία μας.

Πλήθος ερευνών δείχνουν πως οι άνθρωποι που ανταποκρίνονται στις δυσκολίες της ζωής με ψυχική ανθεκτικότητα: 1)Είναι πιο υγιείς και ζουν περισσότερο 2)Είναι πιο χαρούμενοι στις σχέσεις τους 3)Είναι πιο επιτυχημένοι στο σχολείο και στην εργασία τους 4)Είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν άγχος ή κατάθλιψη.

Ως γονείς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτύξει τις βασικές δεξιότητες, συνήθειες και στάσεις ζωής στις εφτά διαστάσεις που χτίζουν τη ψυχική ανθεκτικότητα με τους παρακάτω τρόπους.

Ικανότητα:Ο όρος ικανότητα περιγράφει την αίσθηση του να γνωρίζει κάποιος ότι μπορεί να χειριστεί αποτελεσματικά μια κατάσταση. Μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να αισθάνεται ικανό:

Βοηθώντας το να επικεντρώνεται στις δυνατότητες του
Ενθαρρύνοντας το να παίρνει αποφάσεις
Αποφεύγοντας στη προσπάθεια μας να το προστατεύσουμε, να του περάσουμε έστω και κατά λάθος το μήνυμα ότι δεν πιστεύουμε πως είναι ικανό να χειριστεί μια κατάσταση
Αναγνωρίζοντας την ικανότητα του ατομικά και αποφεύγοντας τις συγκρίσεις με τα αδέλφια ή τους άλλους

Αυτοπεποίθηση:Ο όρος αυτοπεποίθηση αναφέρεται στην ακλόνητη πίστη που έχει κάποιος στις δυνατότητες του και προέρχεται από την ικανότητα του. Χτίζουμε την αυτοπεποίθηση του παιδιού μας όταν:

Επικεντρωνόμαστε στα θετικά του κάθε παιδιού, ώστε να μπορέσει να δει και το ίδιο
Επαινούμε συγκεκριμένα καλά χαρακτηριστικά - δικαιοσύνη, επιμονή, αξιοπρέπεια, ευγένεια, κα.
Παρέχουμε ειλικρινή και συγκεκριμένο έπαινο για τη συμπεριφορά του
Αποφεύγουμε να πιέσουμε το παιδί να διαχειριστεί περισσότερα από αυτά που μπορεί ρεαλιστικά

Σύνδεση:Ο όρος σύνδεση αναφέρεται στους στενούς δεσμούς που αναπτύσσουμε με την οικογένεια μας και τους σημαντικούς άλλους και δημιουργείται μια σταθερή αίσθηση ασφάλειας. Μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να συνδέεται με τους άλλους:

Χτίζοντας μια αίσθηση σωματικής και συναισθηματικής ασφάλειας μέσα στο σπίτι
Επιτρέποντας την έκφραση όλων των συναισθημάτων, ώστε τα παιδιά να νιώθουν άνετα να τα αναγνωρίζουν και στις πιο δύσκολες στιγμές τους
Συζητώντας ανοιχτά τις διαφωνίες μέσα στην οικογένεια και βρίσκοντας λύσεις με εποικοδομητικό τρόπο
Δημιουργώντας «νησίδες», οπού οι οικογένεια μοιράζεται στιγμές (όχι μπροστά σε οθόνες μόνο! )

Χαρακτήρας:Τα παιδιά χρειάζεται να αναπτύξουν ένα σταθερό σύνολο ηθικής και αξιών, ώστε να αποκτήσουν μια θεμελιώδη αίσθηση του σωστού και του λάθους και να επιδεικνύουν μια στάση ενδιαφέροντος προς τους άλλους. Μπορούμε να ενδυναμώσουμε το χαρακτήρα του παιδιού μας:

Εξηγώντας το πώς η συμπεριφορά μας επηρεάζει τους άλλους θετικά ή αρνητικά
Βοηθώντας το παιδί να αναγνωρίζει τον εαυτό του ως ένα άτομο που νοιάζεται για τους άλλους
Αποφεύγοντας τις διακρίσεις και τις προκαταλήψεις

Συμβολή:Τα παιδιά χρειάζεται να καταλάβουν πως ο κόσμος είναι καλύτερος γιατί είναι κι αυτά μέσα. Η αίσθηση της προσωπικής συμβολής μπορεί να λειτουργήσει σαν πηγή σκοπού και κινητοποίησης. Μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά μας πώς να συμβάλλουν:

Ενημερώνοντας τα πως πολλοί άνθρωποι στο κόσμο δεν έχουν αυτά που χρειάζονται και επιδεικνύοντας γενναιοδωρία προς αυτούς
Δημιουργώντας ευκαιρίες στο κάθε παιδί για να συμβάλει με ένα συγκεκριμένο τρόπο

Διαχείριση: Τα παιδιά που μαθαίνουν να διαχειρίζονται αποτελεσματικά το στρες είναι καλύτερα προετοιμασμένα να ανταπεξέλθουν τις προκλήσεις της ζωής. Μπορούμε να διδάξουμε στο παιδί μας ένα ευρύ ρεπερτόριο θετικών, προσαρμοστικών στρατηγικών διαχείρισης στρες όταν:

Επιδεικνύουμε ως γονείς θετικές στρατηγικές διαχείρισης στρες σε σταθερή βάση και με συνέπεια
Καθοδηγούμε το παιδί στο πώς να αναπτύξει αποτελεσματικές στρατηγικές απέναντι στο στρες
Αναγνωρίζοντας πως, απλά να ζητήσουμε από το παιδί να σταματήσει την αρνητική συμπεριφορά -που έχει σαν αντίδραση στο στρες που περνάει- δεν θα είναι αποτελεσματικό! Χρειάζεται κατανόηση και καθοδήγηση.
Αποφεύγοντας να «καταδικάσουμε» το παιδί για την αρνητική συμπεριφορά και να αυξήσουμε την αίσθηση ντροπής που πιθανώς αισθάνεται επειδή δεν τα καταφέρνει τόσο καλά.

Έλεγχος:Τα παιδιά που συνειδητοποιούν ότι μπορούν να ελέγξουν τα αποτελέσματα των αποφάσεων και των πράξεων τους είναι πιο πιθανό να αναγνωρίσουν ότι έχουν και τη δυνατότητα να κάνουν κάτι ώστε να επανέλθουν από μια δύσκολη κατάσταση. Μπορούμε να ενδυναμώσουμε το παιδί μας:

Βοηθώντας το να καταλάβει πως τα περισσότερα πράγματα στη ζωή συμβαίνουν ως αποτέλεσμα των επιλογών και των πράξεων που κάνει ο καθένας από εμάς

Χρησιμοποιώντας ως γονείς τη θετική πειθαρχία και καθοδήγηση και όχι την τιμωρία και τον υπερβολικό έλεγχο, ώστε να βοηθήσουμε το παιδί να καταλάβει πως συγκεκριμένες πράξεις φέρνουν συγκεκριμένες συνέπειες

Τατιάνα Σαμαρά

Ψυχολόγος, MSc

Εγνατία 55, Τ.Κ 54624 Θεσσαλονικη

Κίν. 6944985384