Τι ακριβώς είναι το μέλι;

Το μέλι είναι μια φυσική γλυκαντική ουσία που παράγουν οι μέλισσες συλλέγοντας το νέκταρ των φυτών ή εκκρίσεις φυτών ή εκκρίματα εντόμων που απομυζούν τα φυτά.

Ποια είναι η φυσική διαδικασία δημιουργίας του μελιού;

Οι μέλισσες, αφού συλλέξουν το νέκταρ ή τις εκκρίσεις που αναφέραμε με μια ειδική διαδικασία που γίνεται μέσα στο σώμα τους, τα μετατρέπουν σε μέλι που αποθέτουν στα κελιά της κηρήθρας μέσα στο μελίσσι τους. Εκεί το αφυδατώνουν, ρίχνοντας την υγρασία του από 14% έως 18% και, αφού ωριμάσει, το σφραγίζουν με ένα φιλμ κεριού, ώστε να μπορέσει να διατηρηθεί.

Ποια η διατροφική του αξία;

Όσον αφορά στα διατροφικά πλεονεκτήματα του μελιού, έχετε υπόψη σας ότι το μέλι είναι μια συμπυκνωμένη πηγή σακχάρων, τα οποία είναι μεν φυσικά, ωστόσο δεν θα πρέπει να ξεπερνάμε το μέτρο στην κατανάλωσή τους. Πρέπει να τονίσουμε, ότι το μέλι έχει πολλά θρεπτικά συστατικά, που δεν βρίσκονται στην απλή ζάχαρη, γι΄αυτό και όπου μπορούμε να την αντικαταστήσετε με μέλι, σας προτρέπουμε να το κάνετε.

Πιο αναλυτικά, αναφορικά με τη διατροφική σύσταση του μελιού:

• Διατροφικά, 1 κουταλιά της σούπας μέλι (21 γραμμάρια) περιέχει 64 θερμίδες και 17 γραμμάρια ζάχαρης, συμπεριλαμβανομένης της φρουκτόζης, της γλυκόζης, της μαλτόζης και της σακχαρόζης.

• Αποτελείται κυρίως από υδατάνθρακες και πιο συγκεκριμένα σε μεγαλύτερη αναλογία τους μονοσακχαρίτες γλυκόζη και φρουκτόζη σε ίση αναλογία
• Περιέχει περισσότερα από 200 συστατικά εκτός των υδατανθράκων, μεταξύ των οποίων βιταμίνες του συμπλέγματος Β και βιταμίνη C αλλά και μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως το ασβέστιο, ο σίδηρος, το κάλιο και το νάτριο.

• Δεν περιέχει σχεδόν καμία ίνα, λίπος ή πρωτεΐνη. Το μέλι λάμπει λόγω του περιεχομένου βιοενεργών φυτικών ενώσεων και αντιοξειδωτικών. Οι σκουρόχρωμοι τύποι τείνουν να είναι ακόμη υψηλότεροι σε αυτές τις ενώσεις.
• Το υψηλής ποιότητας μέλι περιέχει πολλά σημαντικά αντιοξειδωτικά. Αυτά περιλαμβάνουν τα οργανικά οξέα και τις φαινολικές ενώσεις όπως τα φλαβονοειδή. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο συνδυασμός αυτών των ενώσεων δίνει στο μέλι την αντιοξειδωτική του δύναμη. Τα αντιοξειδωτικά έχουν συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και ορισμένων μορφών καρκίνου. Μπορούν επίσης να προάγουν την υγεία των ματιών.

Ποιες οι ιδιότητες του μελιού;

Λόγω της πληθώρας των συστατικών που περιέχει το μέλι, του έχουν αποδοθεί:

• Αντιοξειδωτικές
• Αντιμικροβιακές
• Επουλωτικές
• Αντικαρκινικές και αντιμεταστατικές
• Αντιφλεγμονώδεις
• Ανοσοκατασταλτικές και
• Καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες, με ελάχιστες από αυτές να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες. Το μέλι δρα επίσης ως πρεβιοτικός παράγοντας, ενώ είναι πολύ καλύτερα ανεκτό από τον οργανισμό σε σύγκριση με τη ζάχαρη, καθώς προκαλεί μικρότερη αύξηση του σακχάρου στο αίμα.

• Τα αντιοξειδωτικά μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης

Η αρτηριακή πίεση είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για τις καρδιακές παθήσεις και το μέλι μπορεί να συμβάλει στη μείωση της.

Αυτό συμβαίνει επειδή περιέχει αντιοξειδωτικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί με τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Μελέτες τόσο στους αρουραίους όσο και στους ανθρώπους έχουν δείξει μέτρια μείωση της αρτηριακής πίεσης από την κατανάλωση μελιού.

• Το μέλι προωθεί την επούλωση πληγών

Η τοπική επεξεργασία μελιού έχει χρησιμοποιηθεί για την επούλωση τραυμάτων και εγκαυμάτων από την αρχαία Αίγυπτο και είναι ακόμα κοινή σήμερα. Μια ανασκόπηση 26 μελετών σχετικά με το μέλι και την περιποίηση των πληγών έδειξε ότι  είναι πιο αποτελεσματικό στην επούλωση εγκαυμάτων  και τραυμάτων που έχουν μολυνθεί μετά τη χειρουργική επέμβαση.

Το μέλι είναι επίσης μια αποτελεσματική θεραπεία για τα διαβητικά έλκη των ποδιών, τα οποία είναι σοβαρές επιπλοκές που μπορούν να οδηγήσουν σε ακρωτηριασμό.

Μια μελέτη ανέφερε ποσοστό επιτυχίας 43,3% με το μέλι ως θεραπεία τραύματος. Σε άλλη μελέτη, μέλι θεράπευσε ένα επιβλητικό 97% των διαβητικών ελκών ασθενών.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι θεραπευτικές δυνάμεις του μελιού προέρχονται από τις αντιβακτηριακές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις του καθώς και από την ικανότητά του να θρέφει τον περιβάλλοντα ιστό.

• Το μέλι μπορεί να βοηθήσει στην καταστολή του βήχα στα παιδιά

Ο βήχας είναι ένα κοινό πρόβλημα για τα παιδιά με λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Αυτές οι λοιμώξεις μπορεί να επηρεάσουν τον ύπνο και την ποιότητα ζωής τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς. Ωστόσο, τα κύρια φάρμακα για τον βήχα δεν είναι πάντοτε αποτελεσματικά και μπορεί να έχουν παρενέργειες. Είναι ενδιαφέρον το μέλι να είναι μια καλύτερη επιλογή και τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι πολύ αποτελεσματικό.

Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το μέλι δούλεψε καλύτερα από δύο κοινά φάρμακα κατά του βήχα. Άλλη μελέτη έδειξε ότι μείωσε τα συμπτώματα του βήχα και βελτίωσε τον ύπνο περισσότερο από το φάρμακο για το βήχα.

Συνθήκες συντήρησης και αποθήκευσης

Το μέλι συντηρείται και αποθηκεύεται σωστά με αποτέλεσμα την μεγαλύτερη διατήρηση του. Το προϊόν διατηρεί τη θρεπτική του αξία όταν παραμένει σε κλειστή συσκευασία και σε χώρο ξηρό, δροσερό, σκοτεινό και χωρίς έντονες οσμές (το μέλι έχει την ικανότητα να απορροφά υγρασία από το περιβάλλον του καθώς επίσης επηρεάζεται από την άμεση έκθεση του στο ηλιακό φως).

Κρυστάλλωση μελιού

Η κρυστάλλωση του μελιού είναι μια εντελώς φυσική διαδικασία που εμφανίζεται κατά κύριο λόγο στο μέλι ανθέων και δεν επηρεάζει τη θρεπτική αξία του προϊόντος. Μέλι με αυξημένη περιεκτικότητα γλυκόζης κρυσταλλώνει πολύ γρήγορα (π.χ. μέλι ρεικιού) σε αντίθεση με το μέλι με χαμηλότερη ποσότητα σε γλυκόζη όπου κρυσταλλώνει με αργότερο ρυθμό ή καθόλου (π.χ. μέλι πεύκου). Ωστόσο στην περίπτωση που θελήσετε να ρευστοποιήσετε το μέλι που έχει κρυσταλλώσει θα πρέπει να τοποθετήσετε τη συσκευασία με το μέλι μέσα σε ένα δοχείο με θερμαινόμενο νερό το οποίο θα ανακατεύεται συνεχώς ώστε να θερμανθεί ομοιόμορφα. Η θερμοκρασία του μελιού δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 45^oC, καθώς η αυξημένη θερμοκρασία μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στο χρώμα, το άρωμα και τη γεύση του.

• Το Ελληνικό Μέλι είναι μοναδικό σε ολόκληρο το κόσμο και ξεχωρίζει για την γνησιότητα του, την φυσικότητα του, για το χρώμα του, την γεύση του, την πυκνότητα του και γενικά τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του

• Οι ποικιλίες του, θυμαρίσιο, πευκόμελο, κάστανο, πορτοκάλι, κλπ καταναλώνονται είτε μόνες τους είτε ως γλυκαντική ουσία είτε σε συνδυασμό με άλλα προϊόντα (γιαούρτι, πίτες, αφεψήματα κλπ) είτε ως γλυκαντικό συστατικό στην μαγειρική και την ζαχαροπλαστική.

• Είναι μια φυσική, υγιεινή τροφή, τα σάκχαρα του απορροφούνται αμέσως από τον οργανισμό αποδίδοντας γρήγορα ενέργεια. Περιέχει μια σειρά από βιταμίνες και αντιξειοδωτικές ουσίες, μεταλλικά ιχνοστοιχεία, αμινοξέα κλπ που λειτουργούν ως ασπίδα υγείας στον ανθρώπινο οργανισμό.

Δοκιμάστε να μαγειρέψετε Τηγανητό μανούρι με μέλι και σουσάμι, Λουκουμάδες με μέλι και ξηρούς καρπούς, Μπάρες δημητριακών με μέλι και πολλές περισσότερες συνταγές με μέλι που θα βρείτε "στο πιάτο μας"

Βάσια Καραμπέρη

Facilities Hygiene & Food Safety Manager, Facilities Hygiene & Food Safety Department Μασούτης Α.Ε