Συμβουλές για τους γονείς

Εισαγωγή

            Για αρκετά παιδιά οι εξετάσεις είτε είναι ενδοσχολικές , είτε είναι Πανελλήνιες σηματοδοτούν και ενισχύουν έντονο άγχος. Το μέτριο άγχος για τις εξετάσεις προσγειώνει το μαθητή στο διάβασμα και ενισχύει την αποφασιστικότητα του, ώστε να  προσπαθήσει υπεύθυνα για να δώσει το καλύτερο του εαυτό και άρα είναι παραγωγικό και βοηθητικό.

 Το άγχος των εξετάσεων

            Το δυσλειτουργικό άγχος των εξετάσεων συνδέεται συνήθως με αρνητικές σκέψεις, οι οποίες σχετίζονται είτε με το φόβο του παιδιού να ματαιώσει τις προσδοκίες που έχει από τον εαυτό του (φόβος για προσωπική υποτίμηση), είτε με το φόβο του μήπως απογοητεύσει και δεν επιβεβαιώσει τις προσδοκίες των σημαντικών άλλων στη ζωή του, κυρίως των γονέων του. Οι αρνητικές αυτές σκέψεις έχουν την ιδιότητα κάποιες φορές να ωθούν το παιδί να λειτουργεί με τέτοιο τρόπο που να προκαλέσει αυτό το οποίο φοβάται, καθώς το παιδί μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να έχει ήδη αποτύχει ή να εγκαταλείπει οποιαδήποτε προσπάθεια. Όταν οι εξετάσεις αποτελούν για το άτομο την «ευκαιρία» να αποδείξει στους γύρω του ή τον εαυτό του την αξία του ή την ικανότητα του, τότε το άγχος των εξετάσεων εμφανίζεται πιο έντονο.

Τα συμπτώματα του άγχους

            Το άγχος ως συναίσθημα εκφράζεται με διάφορα συμπτώματα. Συχνά οι μαθητές διαμαρτύρονται για πονοκεφάλους, άσχημο ύπνο, ταχυκαρδία, στομαχικές διαταραχές, σφιξίματα κ.λπ. (σωματικά συμπτώματα), γίνονται ευερέθιστοι, ευσυγκίνητοι, έχουν μελαγχολική διάθεση (συναισθηματικά συμπτώματα), έχουν δυσκολία συγκέντρωσης, απώλεια μνήμης ή αρνητικές σκέψεις (γνωστικά συμπτώματα) ή κάνουν απουσίες από το σχολείο, απομονώνονται, μένουν πίσω από το διάβασμα (συμπεριφορικά συμπτώματα).

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τις εξετάσεις;

• Ενθαρρύνετε τον έφηβο/η να εκφράσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις του/της σχετικά με τις εξετάσεις και ακούστε τον/την προσεκτικά μήπως τυχόν εκφράζει έστω και εμμέσως κάποιο φόβο του/της σε περίπτωση αποτυχίας που μπορεί να τον/την αγχώνει σε πολύ μεγάλο βαθμό.
• Διαβεβαιώστε τον/την πώς ανεξάρτητα με το αποτέλεσμα των εξετάσεων, εσείς τον/την αγαπάτε και τον/την αποδέχεστε και θα τον/την στηρίζετε ότι και να γίνει!
• Εξηγήστε του/της ότι μια πιθανή αποτυχία στις εξετάσεις δε σημαίνει το τέλος του κόσμου. Τονίστε του/της με κάθε τρόπο ότι η επίδοση στις εξετάσεις δεν αντιπροσωπεύει την ικανότητα και την αξία του/της αλλά τη προσπάθεια που καταβάλει στη συγκεκριμένη περίσταση. Ένας χαμηλός βαθμός συνήθως μας δείχνει ότι “μάλλον κάτι δεν πήγε καλά” και έτσι από κάτι τρομακτικό ή απειλητικό, μετατρέπεται σε ένα χρήσιμο μήνυμα που μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση.
• Ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του/της και υπενθυμίστε του/της τι έχει πετύχει μέχρι τώρα και αναγνωρίστε κάθε του/της προσπάθεια.
• Διατηρήστε ρεαλιστικές προσδοκίες με βάση τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντα του/της. Αποφύγετε εκφράσεις του τύπου «Πρέπει να τα καταφέρεις!» ή «Εσύ πάντα τα καταφέρνεις» γιατί προκαλούν επιπλέον άγχος στο παιδί όσον αφορά το τελικό αποτέλεσμα.
• Διατηρήστε την ηρεμία και την αρμονία στο οικογενειακό περιβάλλον.
• Δείξτε την αγάπη σας, τη στήριξη, την υπομονή και τη κατανόησή σας για την αγωνία του/της και δώστε του/της κουράγιο να συνεχίσει τη προσπάθεια του/της!

Τι να αποφύγετε κατά τη διάρκεια των εξετάσεων;

• Αποφύγετε να φορτώνετε το παιδί σας με υπερβολικές ενοχές και διαχειριστείτε το δικό σας άγχος.
• Αποφύγετε κάθε είδους υπερπροσφορά ή απειλή σε σχέση με τις επιδόσεις του.
• Αποφύγετε τις συγκρίσεις με αδέλφια και συμμαθητές.
• Αποφύγετε την άσκηση κριτικής για το διάβασμα και ενθαρρύνετε το παιδί σας να βρει και να επιλέξει το δικό του αποδοτικότερο τρόπο μελέτης.
• Αποφύγετε τις εντάσεις και παραμείνετε ψύχραιμοι σε τυχόν ξεσπάσματα.

Κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου:

• Ενθαρρύνετε ένα ισορροπημένο  διαιτολόγιο και τακτά μικρά γεύματα
• Ενθαρρύνετε να υπάρχει πάντα χρόνος για ύπνο, ξεκούραση και χαλάρωση
• Αφιερώστε τους χρόνο για συζήτηση για απλά θέματα που τους ενδιαφέρουν και τους ξεκουράζουν
• Συζητείστε μαζί του/της το πρόγραμμα μελέτης και τη σωστή διαχείριση του χρόνου, διατυπώνοντας τυχόν αντιρρήσεις με ήπιους τόνους.
• Σεβαστείτε τις ιδιαιτερότητες του και τις ανάγκες του/της. Περιορίστε τη χρήση του κινητού ή του υπολογιστή ή της τηλεόρασης, κατόπιν συμφωνίας.

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

Τατιάνα Σαμαρά

Ψυχολόγος, MSc Παιδική και Εφηβική Ψυχική Υγεία

Εγνατία 55 – Τ.Κ. 54624 Θες/νικη

Κιν. 6944985384