Ο πατέρας μεγαλώνει διαφορετικά τα παιδιά από τις μητέρα και αυτή η διαφορά παίζει σπουδαίο ρόλο στη ζωή ενός παιδιού. Οι πατέρες είναι το ίδιο απαραίτητοι για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού όσο και οι μητέρες. Με αφορμή λοιπόν τη γιορτή του πατέρα ας κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση του πως η πατρότητα είναι ένα περίπλοκο και μοναδικό φαινόμενο, με τεράστιες επιπτώσεις στη συναισθηματική και νοητική ανάπτυξη του παιδιού. 

Ο πατέρας δίνει διαφορετική ανατροφή στο παιδί

            Ο πατέρας έχει διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης με το παιδί. Μέχρι και τα βρέφη οκτώ μηνών μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα στην αλληλεπίδρασή που έχουν με τη μητέρα ή το πατέρα τους. Η διαφορετικότητα αυτή από μόνη της εμπλουτίζει το ρεπερτόριο του παιδιού για το πως μπορεί να αλληλοεπιδρά με τους άλλους. Ασυνείδητα τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από αυτή την αγνή εμπειρία, ότι οι άνδρες και οι γυναίκες είναι διαφορετικοί και  έχουν διαφορετικούς τρόπους διαχείρισης της ζωής και των άλλων. Αυτή η διαπίστωση είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη τους.

Ο πατέρας παίζει διαφορετικά με το παιδί

            Ο πατέρας γαργαλάει περισσότερο, παλεύει περισσότερο και πετάει ψηλά στον αέρα το παιδί- ενώ ταυτόχρονα οι μητέρες σχολιάζουν από δίπλα «όχι, τόσο ψηλά!». Οι πατέρας θα κυνηγήσει πιο συχνά το παιδί του ως παιχνιδιάρικο/τρομακτικό «τερατάκι» που θα το φάει.

Στα πλαίσια λοιπόν αυτού του σωματικού-κινητικού παιχνιδιού, τα παιδιά μαθαίνουν πως το δάγκωμα, οι κλωτσιές και άλλες μορφές σωματικής βίας δεν είναι αποδεκτές. Μαθαίνουν τον αυτοέλεγχο μέσα από την αλληλεπίδραση με τον πατέρα που θα τους πει «Τώρα Αρκετά!» και πως να σταματάνε. Τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια μαθαίνουν μια υγιή ισορροπία ανάμεσα στη συστολή και την επιθετικότητα.

Ο πατέρας συμβάλει στην αυτοπεποίθηση του παιδιού

Συνήθως στις παιδικές χαρές ακούμε συχνότερα τους πατέρες να ενθαρρύνουν το παιδί να πάει ψηλότερα με την κούνια ή να σκαρφαλώσει λίγο πιο ψηλά, να τρέξει λίγο πιο γρήγορα με το ποδήλατο ή να πετάξει τη μπάλα πιο μακριά. Συνήθως ο πατέρας είναι ο γονέας που θα ενθαρρύνει το παιδί να ξεπεράσει τα όρια του ενώ η μητέρα είναι ο γονέας που θα τονίσει την ασφάλεια και την προστασία. Σαν γονεϊκή πρακτική η καθεμία από μόνη της μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην ανάπτυξη του παιδιού. Ο ένας γονέας έχει τη τάση να ενθαρρύνει τα ρίσκα χωρίς να σκέφτεται τις συνέπειες και ο άλλος γονέας έχει τη τάση να αποφεύγει τα ρίσκα και έτσι το παιδί αποτυγχάνει να αποκτήσει ανεξαρτησία και αυτοπεποίθηση μέσα από τα επιτεύγματα του. Μαζί όμως -ο πατέρας και η μητέρα- μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να παραμείνει ασφαλές ενώ επεκτείνουν τις εμπειρίες του και αυξάνουν την αυτοπεποίθηση του.

Ο πατέρας επικοινωνεί διαφορετικά με το παιδί

            Έρευνες έχουν δείξει πως οι μητέρες απλοποιούν λέξεις και μιλούν περισσότερο στο επίπεδο των παιδιών ενώ οι πατέρες δεν έχουν την τάση να τροποποιήσουν το τρόπο ομιλίας τους για το παιδί. Ο τρόπος της μητέρας διευκολύνει την άμεση επικοινωνία ενώ ο τρόπος του πατέρα προκαλεί το παιδί να αναπτύξει το λεξιλόγιο του και τις γλωσσικές του δεξιότητες, ένα σημαντικό θεμέλιο για την μετέπειτα ακαδημαϊκή του πορεία.

Ο πατέρας πειθαρχεί διαφορετικά το παιδί

            Εκπαιδευτικοί ψυχολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι οι πατέρες δίνουν περισσότερο έμφαση στη δικαιοσύνη, στη νομιμότητα και στο καθήκον με βάση τους κανόνες, ενώ οι μητέρες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ενσυναίσθηση, στη φροντίδα και στη βοήθεια με βάση τις σχέσεις. Οι πατέρες τείνουν να παρατηρούν και να επιβάλλουν τους κανόνες συστηματικά και αυστηρά, διδάσκοντας στο παιδί τις συνέπειες του σωστού και του λάθους. Οι μητέρες έχουν τη τάση προς την εύνοια και τη συμπάθεια, παρέχοντας μια αίσθηση θετικότητας. Όπως και στην περίπτωση της αυτοπεποίθησης, καθεμία από τις μεθόδους πειθαρχίας από μόνη της δεν είναι αποτελεσματική και βοηθητική, αλλά μαζί δημιουργούν την υγιή και κατάλληλη ισορροπία που χρειάζεται το παιδί για να μάθει το σωστό και το λάθος σε ένα πλαίσιο αποδοχής και ασφάλειας.

Ο πατέρας προσφέρει μια ματιά στο κόσμο των ανδρών

Οι άνδρες και οι γυναίκες είναι διαφορετικές. Τρώνε διαφορετικά, ντύνονται διαφορετικά, αντιμετωπίζουν τη ζωή διαφορετικά. Τα αγόρια και τα κορίτσια που μεγαλώνουν με το πατέρα τους αισθάνονται πιο εξοικειωμένα  και ασφαλή με το κόσμο των ανδρών. Τα κορίτσια που μεγαλώνουν με έναν πατέρα που συμμετέχει ενεργά στη ζωή τους  και είναι παντρεμένος έχουν πιο υγιείς σχέσεις με το άλλο φύλο καθώς μαθαίνουν από τους πατέρα τους πως πρέπει να φέρονται οι άντρες απέναντι στις γυναίκες. Επίσης έχουν μάθει ποιες συμπεριφορές είναι μη αποδεκτές και άρα μπορούν να προστατευτούν καλύτερα από άνδρες που θα προσπαθήσουν να τα εκμεταλλευτούν. Τα αγόρια επίσης, που έχουν αναπτύξει μια καλή σχέση με το πατέρα τους επίσης φαίνεται από έρευνες ότι τείνουν να είναι λιγότερο βίαια. Η αρρενωπότητα τους έχει επιβεβαιωθεί και έχουν μάθει από τους πατέρες τους πως να διοχετεύουν την αρρενωπότητα  και τη δύναμη τους με θετικό τρόπο. Οι πατέρες βοηθούν τους γιους να κατανοήσουν την αρσενική σεξουαλικότητα, υγιεινή και συμπεριφορά με κατάλληλους για την ηλικία τους τρόπους.

Για όλους αυτούς τους λόγους, ο πατέρας δεν είναι απλά ένας ακόμα ενήλικας στο σπίτι αλλά προσφέρει μαζί με την αγάπη του πολύ σημαντικά οφέλη στη ζωή των παιδιών όταν έχει ενεργό ρόλο!

Τατιάνα Σαμαρά

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια

MSc Παιδική και Εφηβική Ψυχική Υγεία

Εγνατία 55 – Τ.Κ. 54624 Θεσ/νίκη

Κιν. 6944985384