Tο Πάσχα στην Ελλάδα είναι μια γιορτή με μεγάλο λαογραφικό πλούτο, άρρηκτα συνδεμένη με μια σειρά από έθιμα και παραδόσεις. Και αν κατά τόπους συναντούμε διάφορες ενδιαφέρουσες παραλλαγές, αυτά τα τρία στοιχεία χαρακτηρίζουν τη Λαμπρή παντού και πάντα: τα κόκκινα αυγά, τα τσουρέκια και οι λαμπάδες.

Γιατί τα βάφουμε κόκκινα;

Γίνεται Πασχαλιά χωρίς... αυγά; Τα κόκκινα αυγά αποτελούν αναμφισβήτητα ένα από τα πιο αγαπημένα έθιμα της Λαμπρής, που μικροί-μεγάλοι περιμένουν με ανυπομονησία, με το που ξημερώνει Μεγάλη Πέμπτη. Από πού όμως κρατάει η παράδοση; Σύμφωνα με μια άποψη τα αυγά βάφτηκαν κόκκινα όταν πάνω τους έπεσαν τα δάκρυα της Παναγίας, η οποία τα προσέφερε στους φρουρούς του Ιησού, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τα βασανιστήριά του. Άλλη εξήγηση θέλει το κόκκινο χρώμα να συνδέεται με τη Μαρία τη Μαγδαληνή. Συγκεκριμένα, όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, θεώρησε τόσο απίθανο το να έχει συμβεί, όσο και το να βαφτούν τα αυγά κόκκινα. Προς απάντησή του λοιπόν, η Μαρία Μαγδαληνή χρωμάτισε μερικά αυγά κόκκινα και του τα πήγε. Λέγεται, τέλος, ότι το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Χριστού. Όσο για τη συνήθεια να τα… τσουγκρίζουμε, εικάζεται ότι το σπάσιμο συμβολίζει την Ανάσταση. Όπως μέσα από ένα σπασμένο αυγό βγαίνει μια νέα ζωή, έτσι κι ο Χριστός αναδύθηκε από τον τάφο.

Πλάθοντας τσουρέκια

Ανάμεσα στα πασχαλινά εδέσματα, το τσουρέκι κατέχει περίοπτη θέση. Σύμφωνα με το έθιμο, πρωί-πρωί τη μεγάλη Πέμπτη, οι γυναίκες μπαίνουν με φούρια στην κουζίνα και ζυμώνουν τις κουλούρες της Λαμπρής. Το φημισμένο πασχαλινό τσουρέκι, ανάλογα με το σχήμα του, είχε στο παρελθόν και διάφορα ονόματα: καλαθάκι, δοξάρι, αυγούλα και άλλα πολλά. Φαίνεται μάλιστα πως το έθιμο φτάνει ως τα βυζαντινά χρόνια, που έφτιαχναν τις λεγόμενες «κολλυρίδες», ειδικά ψωμιά για το Πάσχα, με ένα κόκκινο αυγό στο κέντρο τους. Γιατί όμως πλάθουμε τσουρέκι το Πάσχα; Σύμφωνα με την παράδοση, η ζύμη που περιέχει μαγιά συμβολίζει την Ανάσταση του Χριστού, γιατί όπως το αλεύρι «φουσκώνει», «ζωντανεύει» και μεταμορφώνεται σε ψωμί, στον «άρτο της ζωής», έτσι και ο Χριστός ανασταίνεται!

Με μια αναμμένη λαμπάδα

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του Μεγάλου Σαββάτου, είναι η «θάλασσα» από μικρές φλόγες, μια ατμοσφαιρική ακολουθία με αναμμένες λαμπάδες, λίγο πριν την Ανάσταση. Εικόνα κατάνυξης και μαγείας, που αγγίζει τις ψυχές με τον δικό της μοναδικό τρόπο. Πώς όμως προέκυψε η πασχαλινή λαμπάδα; Το έθιμο φτάνει μέχρι τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. Την εποχή εκείνη, οι βαπτίσεις των Χριστιανών γινόταν το Μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα. Οι λαμπάδες λοιπόν άναβαν για να συνοδεύσουν τους νεοφώτιστους στο ταξίδι τους προς τη φώτιση. Σήμερα, που η σύνδεση με το μυστήριο της βάφτισης έχει ατονήσει, η αναμμένη λαμπάδα σχετίζεται με τον συμβολισμό της ανάδυσης φωτός, μηνύματος ελπίδας και ζωής, μέσα από τα σκοτάδια του θανάτου.