Σε μια εποχή όπου μεγάλο μέρος του καταναλωτικού κοινού στρέφεται όλο και περισσότερο προς τα βιολογικά τρόφιμα, ίσως να μην είναι απόλυτα ξεκάθαρο το τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτή η καλλιεργητική και κτηνοτροφική πρακτική. Οι περισσότεροι από εμάς έχουν συνδέσει τα βιολογικά προϊόντα απλά με τη μη χρήση συνθετικών σκευασμάτων κατά τη διαδικασία παραγωγής. Για να αντιληφθούμε όμως τι ακριβώς αντιπροσωπεύει η παραπάνω έννοια θα πρέπει πρώτα να δούμε τους στόχους τους οποίους έχει θέσει ως εναλλακτική μέθοδος παραγωγής. Αυτοί, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι οι εξής:

• η δημιουργία ενός συστήματος αειφόρου διαχείρισης της γεωργίας το οποίο:
  1. σέβεται τα συστήματα και τους κύκλους της φύσης και διατηρεί και βελτιώνει την υγεία του εδάφους, του νερού, των φυτών και των ζώων και την ισορροπία μεταξύ αυτών?
  2. συμβάλλει σε υψηλό επίπεδο βιοποικιλότητας?

• κάνει υπεύθυνη χρήση των ενεργειακών και των φυσικών πόρων, όπως το νερό, το έδαφος, οι οργανικές ύλες και ο ατμοσφαιρικός αέρας?
• ανταποκρίνεται σε υψηλού επιπέδου πρότυπα μεταχείρισης των ζώων και, ειδικότερα, ικανοποιεί τις ιδιαίτερες ανάγκες συμπε­ ριφοράς των διαφόρων ειδών ζώων?
• η παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας?
• η παραγωγή ευρείας ποικιλίας τροφίμων και άλλων γεωργικών προϊόντων που να ανταποκρίνεται στην καταναλωτική ζήτηση για προϊόντα παραγόμενα με διεργασίες που δεν βλάπτουν το περιβάλλον, την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των φυτών και των ζώων και τις συνθήκες διαβίωσής τους.

Το πλαίσιο λοιπόν που θέτει η βιολογική παραγωγή και εντός του οποίου πρέπει να κινείται ο κάθε παραγωγός ώστε τα προϊόντα του να μπορούν να χαρακτηρίζονται ως βιολογικά, δεν δημιουργεί μόνο περισσότερο ασφαλή τρόφιμα τα οποία δεν είναι επιβαρυμένα με χημικές συνθετικές ουσίες οι οποίες χρησιμοποιούνται στη συμβατική παραγωγή, αλλά επιπλέον θέτει τους όρους για μια βιώσιμη διαδικασία παραγωγής με σεβασμό στα τοπικά οικοσυστήματα, όπως και στο ζήτημα της καλής διαβίωσης των ζώων.

Όπως γίνεται αντιληπτό, η επιλογή βιολογικών προϊόντων για τη διατροφή μας δεν έχει αντίκτυπο μόνο στην υγεία αλλά και στο περιβάλλον. Τα οφέλη που προκύπτουν για το περιβάλλον είναι πολύ σημαντικά καθώς ο βιοκαλλιεργητής οφείλει να σεβαστεί τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής προσαρμόζοντας τις δραστηριότητες του σε αυτήν, να κάνει ορθή και υπεύθυνη χρήση των φυσικών πόρων που του παρέχει η φύση και να τους προστατέψει από τη ρύπανση μέσω της μη χρήσης συνθετικών χημικών προϊόντων, υπολείμματα των οποίων, μέσω των υδροφόρων οριζόντων μπορούν να καταλήξουν σε πολλά διαφορετικά σημεία επηρεάζοντας ακόμα και απομακρυσμένα οικοσυστήματα.

Στο κομμάτι της υγείας του καταναλωτή αρκετά σημαντικό θεωρείται το όφελος που αποκομίζεται από την αποφυγή έκθεσης σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων, τα οποία αν και χρησιμοποιούνται με ασφαλή τρόπο στη συμβατική γεωργία και εντοπίζονται μόνο σε πολύ χαμηλά επίπεδα, έχουν συνδεθεί με ορισμένες παθολογικές καταστάσεις κυρίως σε παιδιά. Η έκθεση σε ορισμένες τέτοιες ουσίες από την εμβρυική ηλικία μέσω της διατροφής της μητέρας, έως τα πρώτα χρόνια της ζωής, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ορθή ανάπτυξη του εγκεφάλου. Στα βιολογικά τρόφιμα επίσης, και κυρίως στα δημητριακά, συναντάμε σημαντικά μικρότερες ποσότητες καδμίου (Cd). Το κάδμιο, το οποίο ανήκει στην κατηγορία των βαρέων μετάλλων, θεωρείται καρκινογόνο και τοξικό για τα νεφρά. Στο έδαφος το συναντάμε φυσικά, αλλά η συγκέντρωσή του αυξάνεται με τη χρήση ανόργανων φωσφορικών λιπασμάτων. Στην βιολογική καλλιέργεια όπου τέτοια σκευάσματα δεν χρησιμοποιούνται, παρατηρείται μειωμένη συγκέντρωση στο έδαφος και κατ’ επέκταση στα φυτά.

Στον τομέα της συμβατικής κτηνοτροφίας, η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας στα βακτήρια με κίνδυνο τη δημιουργία στελεχών που δεν θα μπορούν να αντιμετωπιστούν με τα μέσα το οποία διαθέτουμε. Η βιολογική κτηνοτροφία, στην οποία δεν γίνεται χρήση αντιβιοτικών, μπορεί να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, το οποίο προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Στα προϊόντα βιολογικής κτηνοτροφίας επίσης, λόγω της δυνατότητας των ζώων να καταναλώνουν «φυσική» τροφή μέσω της βόσκησης σε υπαίθριους χώρους, παρατηρείται αυξημένη περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά. Το βιολογικό γάλα για παράδειγμα μπορεί να περιέχει μέχρι και 50% περισσότερα ω-3 σε σχέση με το συμβατικό γάλα.

Ως προς την επισήμανση αυτών των προϊόντων, κάθε βιολογικό προϊόν θα πρέπει να φέρει στην ετικέτα του ορισμένες ενδείξεις όπως ακριβώς απαιτούνται από τη νομοθεσία. Αυτές περιλαμβάνουν:

• το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ,
• τον κωδικό του φορέα ελέγχου ο οποίος αποτελείται από τα αρχικά της χώρας, την ένδειξη που χαρακτηρίζει τη βιολογική παραγωγή (BIO) και τον αριθμό αναφοράς του φορέα ελέγχου (ΧΧΧ)
• την ένδειξη της χώρας προέλευσης της γεωργικής πρώτης ύλης με τη μορφή «Γεωργία ΧΧΧ». Αν για παράδειγμα η πρώτη ύλη είναι ελληνική, θα έχουμε την ένδειξη «Γεωργία Ελλάδα» ή αν είναι από κάποια άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Γεωργία ΕΕ».

Η Διαμαντής Μασούτης Α.Ε. φέρει τη σχετική πιστοποίηση που απαιτείται από τον φορέα ελέγχου ΔΗΩ ώστε να μπορεί να διακινεί προϊόντα από πιστοποιημένους παραγωγούς και μονάδες μεταποίησης βιολογικών προϊόντων. Στα καταστήματα μας μπορείτε να βρείτε μια πολύ μεγάλη ποικιλία αυτών των προϊόντων όπως:

• Φρούτα - Λαχανικά
• Αυγά
• Μέλι
• Λάδι - Ελιές
• Κρέας
• Τυροκομικά - Γάλα - Γιαούρτι
• Όσπρια
• Δημητριακά - Ρύζι - Ζυμαρικά
• Άλευρα
• Ποτά
• Καφές - Ροφήματα
• Ξηροί καρποί
• Σοκολάτες – Ταχίνι - Μαρμελάδες
• Αρτοσκευάσματα
• Μπαχαρικά
• Σνακ
• Άλλα είδη διατροφής - σύνθετα τρόφιμα (ζύμες - πίτες - γκοφρέτες)

Τσαχουρίδης Στέφανος

Χημικός, MSc

Τμήμα Ποιοτικού Ελέγχου, Δ/νση Υγιεινής Εγκαταστάσεων & Ασφάλειας Τροφίμων Διαμαντής Μασούτης Α.Ε.