Η περίοδος της Σαρακοστής χρησιμοποιείται από πολλούς για την αποφυγή ζωικών τροφίμων είτε για θρησκευτικούς λόγους είτε για λόγους αποτοξίνωσης. Θεωρείται η μεγαλύτερη νηστεία της Ορθόδοξης εκκλησίας και συνίσταται στην αποφυγή κατανάλωσης οποιοδήποτε ζωικού τροφίμου ή παραγώγου του, όπως κρεατικά, πουλερικά, ψάρια, γαλακτοκομικά και τυροκομικά. Επιτρέπεται μόνο η κατανάλωση θαλασσινών, φυτικών πηγών λίπους, ξηρών καρπών, φρούτων, λαχανικών και δημητριακών.

Η περίοδος αυτή προσφέρεται για ενίσχυση του οργανισμού με πολλές βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά στοιχεία καθώς και με γευσιγνωσία ελληνικών παραδοσιακών προϊόντων, τα οποία συνήθως ξεχνάμε με την υιοθέτηση του δυτικού τρόπου ζωής στην καθημερινότητά μας. Όμως, για να απολαύσουμε τα θετικά αυτής της περιόδου θα πρέπει να ακολουθήσουμε τις εξής γενικές οδηγίες:

• Χρειάζεται προσοχή στην αγορά, συντήρηση και επεξεργασία των θαλασσινών εδεσμάτων. Τα νωπά θαλασσινά θα πρέπει να έχουν οσμή θάλασσας, υγρή και γυαλιστερή επιφάνεια, ομοιόμορφο χρώμα και συνήθης υφή. Όσον αφορά τα κατεψυγμένα θαλασσινά, οι καταναλωτές πρέπει να γνωρίζουν ότι αυτά πωλούνται συσκευασμένα και καλύπτονται από λεπτό στρώμα πάγου. Μετά την απόψυξή τους θα πρέπει να έχουν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των νωπών. Τα θαλασσινά προσφέρουν εξαιρετικής ποιότητας πρωτεΐνη και χαμηλές θερμίδες, αλλά είναι πλούσια σε χοληστερόλη.
• Πολύ ευεργετική τροφή της νηστείας θεωρείται το ταχίνι, που προέρχεται από πολτό σησαμιού. Είναι πλούσιο σε θερμίδες και θα πρέπει να καταναλώνεται με προσοχή όσον αφορά την ποσότητά του καθώς και γιατί ενοχοποιείται για αλλεργίες. Είναι πλούσιο σε φυτική πρωτεΐνη, ωφέλιμα λιπαρά οξέα, ασβέστιο, μαγνήσιο και σίδηρο καθώς και περιέχει πλήθος αντιοξειδωτικών συστατικών. Χρησιμοποιείται στη μαγειρική και στη ζαχαροπλαστική σε αντικατάσταση του ζωικού λίπους ή κυκλοφορεί με τη μορφή αλείμματος σε διάφορες γεύσεις.
• Ο χαλβάς αποτελεί ένα από τα κατεξοχήν γλυκά της νηστείας, προερχόμενος είτε από ταχίνι είτε από σιμιγδάλι. Περιέχει βιταμίνες του συμπλέγματος Β καθώς και την αντιοξειδωτική βιταμίνη Ε. Οι θερμίδες του αυξάνονται όταν υπάρχει προσθήκη ξηρών καρπών ή γεύσεων.

• Η πιο γνωστή νηστίσιμη σαλάτα τύπου αλοιφή είναι ο ταραμάς που παρασκευάζεται από αυγά ψαριών. Θεωρείται θαλασσινό προϊόν για αυτό και είναι πλούσιος σε νάτριο, και χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωσή του από άτομα που πάσχουν από υπέρταση. Ο λευκός θεωρείται ανώτερος ποιοτικά από τον κόκκινο, στον οποίο προστίθενται χρωστικές για να πάρει αυτό το χρώμα.
• Οι ελιές θεωρούνται σύμφωνα με την Ορθόδοξη εκκλησία καρπός, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, για αυτό επιτρέπεται η κατανάλωσή τους ακόμα και τις ημέρες αποχής από το ελαιόλαδο- το οποίο θεωρείται επεξεργασμένο τρόφιμο. Περιέχουν αρκετές θερμίδες, παρά το μικρό μέγεθός τους, χοληστερόλη και αλάτι. Όμως περιέχουν και ωφέλιμα λιπαρά, φώσφορο, ιώδιο και μαγνήσιο.
• Οι πίκλες αν και πρόκειται για λαχανικά που έχουν υποστεί ζύμωση και έχουν μετατραπεί σε τουρσί, ναι μεν περιέχουν βιταμίνες και λιγοστές θερμίδες αλλά έχουν επεξεργαστεί με πολύ αλάτι.
• Οι ξηροί καρποί που αποτελούν το πιο δημοφιλές σνακ αυτής της περιόδου, προσφέρουν στον οργανισμό ενέργεια, φυτική πρωτεΐνη, βιταμίνη Ε, σίδηρο, ασβέστιο, σελήνιο και ωφέλιμα λιπαρά οξέα. Προτιμήστε τους ωμούς ή ανάλατους και περιορίστε σε μικρή ποσότητα, προσθέτοντάς τους σε σαλάτες, φαγητά ή γλυκίσματα.
• Προσοχή χρειάζεται και στα νηστίσιμα γλυκά που συνήθως περιέχουν αρκετή ζάχαρη ή μέλι, αλεύρι, ξηρούς καρπούς και σπόρους. Τα πιο συνήθη αυτής της περιόδου είναι τα γλυκά κουταλιού, ο χαλβάς, το παστέλι, τα μουστοκούλουρα και τα λουκούμια. Περιοριστείτε σε περιστασιακή κατανάλωση για να πάρετε όλη τη γεύση και τα θρεπτικά συστατικά, χωρίς να φορτωθείτε επιπλέον θερμίδες.
• Τέλος, η περίοδος αυτή θεωρείται ιδανική για την αύξηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και οσπρίων. Είναι μια καλή ευκαιρία να φτάσετε την ιδανική πρόσληψη 5 μερίδων φρούτων και λαχανικών την ημέρα, μέσα από ποικιλία χρωμάτων, υφών και μεθόδων επεξεργασίας και μαγειρέματος. Προσφέρουν πολλές βιταμίνες, υψηλό αίσθημα κορεσμού, αποδίδοντας λίγες θερμίδες. Αλλά και τα όσπρια συνδυάζουν την παροχή πρωτεΐνης, φυτικών ινών και βιταμινών με το υψηλό αίσθημα κορεσμού και τις λιγοστές θερμίδες. Ιδανικά, θα πρέπει να συνδυάζονται με δημητριακά ή ρύζι για βελτιστοποίηση της απόδοσης της πρωτεΐνης.

Κοντοπίδου Ειρήνη

Κλινική διαιτολόγος

www.adunatizw.gr