Ο θηλασμός θεωρείται η φυσιολογική εξέλιξη μιας εγκυμοσύνης όπου η μητέρα συνεχίζει να τρέφει το μωρό. Τα οφέλη του θηλασμού είναι πολλαπλά τόσο για τη μητέρα όσο και για το βρέφος. Από τη μια, το βρέφος τροφοδοτείται με τα απαραίτητα αντισώματα, ενυδατώνεται, αναπτύσσεται σωματικά και νοητικά, καθώς και προστατεύεται από λοιμώξεις, αλλεργίες, άσθμα, παιδική παχυσαρκία και τερηδόνα. Από την άλλη, ο θηλασμός βοηθά τη μητέρα να αναπληρώσει τις αποθήκες της σε θρεπτικά συστατικά, την προστατεύει από διάφορα είδη καρκίνου, της προσφέρει ήπια αντισυλληπτική προστασία και τη βοηθά να χάσει το επιπλέον βάρος της εγκυμοσύνης. Το σημαντικότερο όλων είναι ο ψυχικός δεσμός που αναπτύσσεται μεταξύ μητέρας και βρέφους.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για 6 μήνες αποκλειστικό θηλασμό και για τουλάχιστον 2 χρόνια μικτή διατροφή. Από εκεί και πέρα, ο θηλασμός μπορεί να διαρκέσει για όσο χρονικό διάστημα το επιθυμεί η μητέρα  και το νήπιο. Γνωρίζουμε ότι κάθε μητέρα παράγει το ιδανικό γάλα για το βρέφος της. Είναι πάντοτε φρέσκο, στη σωστή θερμοκρασία, με ιδανική αναλογία θρεπτικών συστατικών, εύπεπτο και με διαφορετική γεύση. Καλύπτει τις ανάγκες του βρέφους σε ενέργεια και υγρά, ακόμη και τους καλοκαιρινούς μήνες, και η σύστασή του αλλάζει ανάλογα με τις ανάγκες του βρέφους.

Η ικανότητα θηλασμού και η ποιότητα του μητρικού γάλακτος δεν εξαρτάται από τη διατροφική κατάσταση της μητέρας. Καλό θα ήταν να ακολουθεί μια ισορροπημένη διατροφή, με ποικιλία τροφίμων και σωστή ενυδάτωση, ώστε και το βρέφος να εξοικειωθεί με νέες γεύσεις. Ο μύθος ότι μια θηλάζουσα πρέπει να τρώει παραπάνω για να έχει γάλα δεν ισχύει. Ακόμη, και μια υποσιτισμένη γυναίκα μπορεί να θηλάσει και να παράγει μητρικό γάλα σε ιδανική ποσότητα και ποιότητα για το βρέφος της.

Επιπλέον, η υπερκατανάλωση υγρών έχει αποδειχθεί ότι δεν αυξάνει την παραγωγή γάλακτος, ούτε η υποχρεωτική κατανάλωση γάλακτος οδηγεί σε μεγαλύτερη γαλακτοφορία. Μια θηλάζουσα θα πρέπει να καταναλώνει τόσα υγρά, ώστε να ικανοποιεί τη δίψα της.

Η βιβλιογραφία αναφέρει ότι η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα των βρεφών, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωση καφέ ή ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη με περιορισμό έως 2 φλιτζάνια στιγμιαίου καφέ ή 3-4 φλιτζάνια ελληνικού καφέ που ισοδυναμούν με  200 mg καφεΐνης ανά ημέρα. Επιπλέον, καλό θα ήταν οι θηλάζουσες να καταναλώνουν περιστασιακά χαμηλής περιεκτικότητας αλκοολούχα ποτά σε ποσότητα μικρότερη από 0,5 γρ. αλκοόλης/ κιλό σωματικού βάρους τους. Καλό θα ήταν να καταναλώνουν καφεΐνη ή αλκοόλ αμέσως μετά το θηλασμό, ώστε να μεσολαβεί τουλάχιστον ένα δίωρο μέχρι τον επόμενο θηλασμό.

Είναι κοινή τακτική ότι πολλές θηλάζουσες αποφεύγουν να καταναλώνουν συγκεκριμένα τρόφιμα για να μη δημιουργήσουν κολικούς στο βρέφος. Συνήθως, για τους κολικούς κατηγορούνται τα μπαχαρικά, τα τηγανητά και πικάντικα τρόφιμα, το σκόρδο, το κρεμμύδι και τα όσπρια. Η βιβλιογραφία δε συστήνει στις θηλάζουσες να αποκλείουν προληπτικά τρόφιμα από τη διατροφή τους, αν δεν έχει παρουσιαστεί κάποιους είδους ενόχληση στο βρέφος, γιατί τέτοιους είδους ενοχλήσεις αναπτύσσονται και σε μη θηλάζοντα βρέφη. Αν παρατηρήσουν κάποιο έντονο σημάδι ανησυχίας στο βρέφος, μετά την κατανάλωση συγκεκριμένης τροφής, θα πρέπει να αποφύγουν το συγκεκριμένο τρόφιμο για λίγες ημέρες, να συνεχίσουν το θηλασμό και όλα θα επανέλθουν στη φυσιολογική τους κατάσταση.

Επίσης, κατά τη διάρκεια του θηλασμού δεν απαιτείται να συνεχίσουν να λαμβάνουν τα συμπληρώματα διατροφής (ασβέστιο, σίδηρο, φυλλικό οξύ) που έπαιρναν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αν μια θηλάζουσα ακολουθεί ισορροπημένη διατροφή εμπλουτισμένη με τρόφιμα που περιέχουν τα συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά, δεν υπάρχει ανάγκη τέτοιου συμπληρώματος ή πολυβιταμίνης. Tα περισσότερα από τα βότανα που προτείνονται ως γαλακταγωγά, δεν έχουν επιστημονική επικύρωση και βασίζονται στην παράδοση, η οποία εγγυάται την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους. Παράλληλα, χρειάζεται προσοχή στη δοσολογία αφεψημάτων, γιατί μπορεί να διαφοροποιήσουν τη γεύση του γάλακτος και να προκαλέσουν γαστρεντερικές διαταραχές στο βρέφος. Κρίνεται απαραίτητο για τις θηλάζουσες, πριν καταφύγουν σε κάποιο γαλακταγωγό, είτε φυσικό είτε φαρμακευτικό, να ρωτήσουν τον γιατρό τους ή κάποιον σύμβουλο θηλασμού, ο οποίος θα κάνει ενδελεχή εκτίμηση της διαδικασίας θηλασμού.

Τέλος, δε θα πρέπει να ξεχνούν ότι ο διαιτολόγος, είναι ο επιστήμονας υγείας που μπορεί να βοηθήσει μια θηλάζουσα να τρέφεται ισορροπημένα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, σύμφωνα πάντα με τις ανάγκες της και με στόχο να χάσει και το επιπλέον βάρος της εγκυμοσύνης.

Κοντοπίδου Ειρήνη

Κλινική Διαιτολόγος, MSc.